reż. David Zelinka / Teatr Teď nádech a leť
Spektakl o wewnętrznej przemianie, podróży w nieznane i możliwościach przyszłego współistnienia. Francuska antropolożka podczas badań terenowych nad szamanizmem w wulkanicznej dziczy zostaje zaatakowana przez niedźwiedzia. Cudem przeżywa, a to, co wcześniej fascynująco obserwowała z zewnątrz, przenika do jej wewnętrznego świata i postrzegania rzeczywistości: znikają granice między naturą a człowiekiem, rozpadają się ramy i definicje, które, choć dają poczucie bezpieczeństwa, ograniczają i oddzielają od świata. Bada, jak żyć ze zmienioną świadomością świata wśród tych, którzy nie chcą zmieniać swojego myślenia. Inscenizacja powstała w dialogu z tekstami Nastassji Martin, Timothy’ego Mortona i Irene Solà.
W ROLACH GŁÓWNYCH: Kapitolina Kolobova, Valeria Lobachova
REŻYSERIA: David Zelinka
KONSULTACJE SCENOGRAFICZNE: Svetlana Silich
Powstanie spektaklu wsparły finansowo
Państwowy Fundusz Kultury
Fundacja Życie Artysty
Kapitolina Kolobova
Profesjonalna aktorka teatralna i filmowa z Charkowa. Ukończyła studia z zakresu aktorstwa dramatycznego i filmowego oraz reżyserii. Od 2020 roku występowała jako aktorka w Charkowskim Akademickim Teatrze im. Puszkina. Obecnie studiuje na studiach magisterskich KATAP DAMU. W Czechach współpracowała również z Jakubem Čermákiem, Janem Fričem i Lucią Ingrovą. Wraz z Davidem Zelinką prowadziła warsztaty w ramach projektu „Wizja lepszego świata”.
Valeria Lobachova
Profesjonalna aktorka z Ukrainy. Ukończyła Kijowski Narodowy Uniwersytet Kultury i Sztuki, obecnie studiuje na studiach magisterskich KATAP na DAMU. W Czechach współpracowała również z teatrem NIE, teatrem Na Zábradlí, zagrała w filmie „Amerikánka” Viktora Tauše.
David Zelinka
Reżyser, performer, prowadzący warsztaty teatralne, tłumacz; założyciel teatru „Teď nádech a leť”, skupiającego się na tworzeniu autorskich inscenizacji półdokumentalnych; absolwent Akademii Praktyk Teatralnych w polskim teatrze Gardzienice; od dawna współpracuje z polskim teatrem Węgajty;
prowadzi peryferyjne centrum kultury „Chaloupka v Prokopském” w Pradze; przetłumaczył z języka polskiego książki Edwarda Stachury, Stanisława Vincenza, Leszka Kolankiewicza: „Święty Artaud”; pisze do czasopism „Taneční zóna” i „Divadelní noviny”; w 2025 roku stworzył w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki w Iwano-Frankiwsku inscenizację „Absolutnie wolni”
O TEATRZE:
TEATR „TEĎ NÁDECH A LEŤ”
Teatr „Teď nádech a leť” istnieje od 2013 roku. Koncentruje się na tworzeniu autorskich, czasem półdokumentalnych inscenizacji z zakresu sztuki zaangażowanej, o orientacji humanistycznej.
Tematami są aktualne historie i wydarzenia z peryferii (geograficznych, społecznych, medialnych) przedstawiane w szerokiej perspektywie. Celem jest obrona przed uproszczeniami, stereotypami i dezinformacją. Zasadą podejścia jest „nieosądzanie”, przedstawianie osób wraz z ich kontrowersjami i sprzecznościami, wydarzeń z różnych punktów widzenia – i pozostawienie osądu widzowi. Celem nie jest przekonanie do konkretnego stanowiska, ale otwarcie przestrzeni do dyskusji, w której mogą zabrzmieć wszystkie głosy.
Koncepcja artystyczna nawiązuje do „teatru ubogiego” J. Grotowskiego, teatru antropologicznego E. Barby oraz myślenia teatralnego Petera Brooka, który łączył te podejścia. Spektakle „Teď nádech a leť” rozgrywają się w pustej przestrzeni z minimalną ilością rekwizytów i scenografii, opierają się na silnej obecności ludzkiej, a gra aktorska jest stylizowana z elementami narracji i alienacji. Scena nie jest zazwyczaj oddzielona od widowni, a liczba widzów jest ograniczona, aby działania aktorów były blisko. Podejście to wzbogacone jest o metody „deviced theater” – próby nie są odizolowane od rzeczywistości, aktorzy zachęcani są do rejestrowania motywów z codzienności (fragmentów rozmów, reklam, wiadomości, motywów osobistych), które są włączane do scenariusza i działań aktorskich.
Od 2023 roku zespół współpracuje z profesjonalnymi ukraińskimi aktorkami, które uciekły przed wojną do Czech. Istotą tej współpracy nie jest wsparcie uchodźców, chodzi o pełnoprawną, wzajemnie inspirującą wspólną twórczość. Wysoki poziom profesjonalizmu ukraińskich aktorek w połączeniu z teatralnym sposobem myślenia i metodami pracy zespołu prowadzi do odkrywania nowych form scenicznych.
W związku z wystawieniem swoich spektakli na Ukrainie David Zelinka, lider i reżyser zespołu, został zaproszony do wyreżyserowania spektaklu w Narodowym Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki w Iwano-Frankiwsku.
Oprócz tworzenia spektakli zespół organizuje warsztaty poświęcone autentycznej narracji i obecności scenicznej, pracy z materiałami dokumentalnymi i osobistymi historiami oraz metodami „deviced theatre”.